آشنایی با کلتیواتور ها

کلتیواتور چیست ؟ :

يكي از دستگاههايي كه در چند سال گذشته مورد توجه باغداران كشور قرار گرفته است دستگاه کلتیواتور ميباشد . نام انگليسي آن – روتاري هو – يا بيل گردان بوده و باغداران به آن دستگاه پاكني درخت نيز ميگويند .

نحوه عملکرد :

کلتیواتور ها یا تیلرهای دوار ، از لحاظ طراحی و طرز کار ، به طور کلی با ادوات خاک ورزی مرسوم ( نظیر گاوآهنهای برگردان دار و بشقابی ) تفاوت دارند .

همه ی ما می دانیم ذخیره آب کشور کانالهای مصرفی مختلفی دارد . و از این بین ، حدود 60% از کل ذخیره آب کشور در بخش کشاورزی به هدر می رود . چند سالی است که با پر رنگ تر شدن معضل کمبود آب در ایران ، بحث عدم خاکورزی شدید . و جلوگیری از زیر و رو شدن خاک و حفظ رطوبت خاک بسیار اهمیت پیدا کرده است . در روش خاکورزی مرسوم ، خاک توسط گاوآهنهای برگردان دار یا بشقابی زیر و رو میشود . و به این ترتیب ذخیره رطوبتی لایه های زیرین خاک از بین می رود . کلتیواتور ها به هیچ وجه خاک را بر نمی گردانند . و تنها خاک را تا عمق معینی بریده و مخلوط می کنند .

اولین کلتیواتور ها :

شاول ، در سال 1946 ، زمان اولیه اختراع این نوع گاوآهنها را مربوط به 90 سال پیش تر اعلام نموده است . از گاوآهنهای دوار طی سالیان متمادی در اروپا استفاده شده است ، اما در آمریکا بسیار دیرتر مورد توجه زارعین قرار گرفتند . علت این عدم استقبال آمریکایی ها ، هزینه زیاد این گاوآهنها و نیاز به توان زیاد برای کار با آنها بوده است .

بستر بذر با یک بار عبور از سطح زمین و در نتیجه کاهش کل میزان کشش آماده میگردد . این از جمله دلایلی است که برای استفاده از کلتیواتور ها ذکر می شود . با استفاده از توان موتور و انتقال آن از طریق محور تواندهی به تیغه ها و خاک ، به جای استفاده از نیروی کششی از طریق چرخ ها ، توان کمتری تلف می شود . و کار با آنها ، میزان فشردگی خاک را کاهش می دهد . همچنین پس از عبور روتیواتورها از سطح خاک ، هیچ گونه شیار یا پشته ای به جا نمی ماند .

گاوآهن های دوار ( کلتیواتور ) برای منظورهای زیر مورد استفاده قرار می گیرند :

1-      ساقه بقایای گیاهی را خرد کرده و آن ها را با خاک مخلوط کنند.

2-      جای گاوآهن ، هرس بشقابی و سایر هرس ها در خاک ورزی و تهیه بستر بذر را بگیرند.

3-      عملیات وجین و سله شکنی زراعت محصولاتی را که به طور ردیفی کشت می شوند را انجام دهند .

4-      چراگاه ها را احیا نمایند .

5-      زمین های بایر را احیا نمایند .

6-      خاک باغات میوه و تاکستان ها را ، به منظور از بین بردن لارو حشرات ، به خصوص در زمان حمله کرم ها به درخت گیلاس ، به هم بزنند .

ساختار کلتیواتور ها :

موتور اين دستگاهها  ميتواند بنزيني يا ديزل باشد . و نحوه روشن نمودن موتور توسط استارت دستي و يا الكتريكي باشد.

انتقال قدرت از موتور به گيربكس ميتواند بطور غيرمستقيم و توسط پولي و تسمه باشد . و يا اتصال از نوع مستقيم باشد .

تعداد تيغه ها در هر رديف و نيز تعداد رديف تيغه ها رابطه مستقيم با قدرت موتور دارد . معمولا تعداد تيغه ها در هر رديف ، ٣ تايي يا ٤ تايي میباشد . و تعداد رديفها نيز در هر طرف دستگاه ٣ ، ٤ يا ٥ تايي ميباشد . براي عملياتي نمودن کلتیواتور ميبايست چرخهاي بادي را از شافت مربوطه جدا نموده و بجاي آن تيغه هاي خاكورزي را نصب نمود .

عمق خاكورزي توسط ميله تنظيم عمق در انتهاي دستگاه تنظيم مي شود ، به نحوي كه هر چه ميله را بالاتر نصب نماييم عمق كار بيشتر ميشود .

فرمان دستگاه بصورت ساده يا پايه دار است . و قابليت تنظيم ارتفاع و نيز چرخش ١٨٠ درجه را دارد.

كلتيواتور هاي اتصال مستقيم داراي شافت PTO میباشد . و ميتوان برخي ادوات مانند پمپ آب ، پمپ سمپاش ، كمپرسور ياكارواش را به دستگاه نصب نمود .

همچنين از طريق اتصال مالبند عقب ساير ادوات مانند گاوآهن ، نهركن ، تريلر و غيره قابل نصب ميباشد .

مي بايست دقت نمود كه تيغه هاي مختلفي براي كار با كلتيواتور وجود دارد از جمله تيغه معمولي ، تيغه شخم عميق ، تيغه مخصوص علفزار ، تيغه زعفراني ، تيغه مارپيچ براي ايجاد پشته يا جوي ، تيغه كلنگي مخصوص زمين سخت و تيغه شاليزاري وجود دارد .

مشخصات كلي مینی تيلر ها :

– نوع موتور مینی تیلر :

١-بنزيني

٢- ديزل

(درمحدوده قدرتي متفاوت)

– سيستم انتقال قدرت کلتیواتور :

١- تسمه و پولي

٢- اتصال مستقيم موتور به گيربكس

– سيستم كلاچ مینی تیلر :

١- درمدل تسمه اي توسط پولي هرزگرد

٢- درمدل اتصال مستقيم در دو نوع خشك مخروطي يا روغني ديسكي

– سيستم گيربكس کلتیواتور :

عمدتا روغني

– نوع ترانسميشن مینی تیلر :

١- درمدلهاي تسمه اي عمدتا توسط اسپراكت و زنجير

٢- درمدلهاي اتصال مستقيم با استفاده از دنده پينيون و كرانويل

– نوع چرخ:

بادي وعمدتا در پنج سايز:

4.00-8 , 4.00-10, 5.00-10, 5.00-12, 6.00-12

-سيستم تيغه خاك ورز کلتیواتور :

براساس تعداد تيغه در هر رديف و تعداد رديفها مشخص ميشوند . تعداد تيغه با حرف P و رديفها با G تعيين ميشوند . مثلا : 3P-4G  يعني تيلر با تيغه ٤ رديفه در هر سمت (كلا ٨ رديف) و تعداد ٣ تيغه در هر رديف . و يا 4P-5G يعني تيلر با ٥ رديف تيغه در هر سمت و ٤ تيغه در هر رديف .

-سيستم فرمان کلتیواتور :

به دو نوع ساده ( با تكيه گاه فرمان كوچك ) و نوع جديد پايه دار تقسيم مي شود . فرمان در دو حالت عمودي متناسب با قد اپراتور قابل تنظيم ميباشد . همچنين در مدل پايه دار امكان چرخش فرمان نيز وجود دارد . سیستم فرمان با طراحی های جدیدتر نیز توسط برخی از تولید کنندگان ارایه شده است .

-سيستم حركت در مینی تیلر :

درمدلهاي با كلاچ باز ( مینی تيلر هاي مدل اروپايي) در حالت آزاد بودن اهرم کلاچ  دستگاه در حالت خلاص میباشد . و با درگيري اهرم دنده و پس از فشردن اهرم كلاچ دستگاه حركت ميكند . اما در مدل با كلاچ بسته ( مینی تيلر هاي مدل چيني )  اين عمل برعكس بوده و در حالت گرفتن اهرم کلاچ دستگاه در حالت خلاص میباشد . و پس از رها نمودن اهرم كلاچ دستگاه حركت مينمايد .

– سيستم تنظيم عمق خاكورزي توسط کلتیواتور :

تنظيم عمق توسط ميله تنظيم عمق انجام ميگيرد . هرچه ميله (خط کش ) را در وضعيت پايينتري قراردهيم  عمق خاكورزي كمتر ميشود .

انتخاب كلتيواتور مناسب:

– نکته اول

درخصوص انتخاب كلتيواتور ، كاربران ايراني بيشتر به دنبال قدرت بالاتر ميباشند . به نحوي كه دائما از فروشندگان ، كلتيواتور هاي باقدرت بالاتر را تقاضا مينمايند .

و متاسفانه برخي از واردكنندگان و توزيع كنندگان عمده از برچسب هاي قدرت بالاتر بر روي دستگاه استفاده مينمايند ! اين درحالي است كه قدرت دستگاه ، ارتباط مستقيم با عرض تيغه برش آن دارد .

چه بسا كه قدرت يك دستگاه ٧ اسب با عرض تيغه كمتر بيشتر از يك دستگاه ٩ اسب با عرض تيغه بالاتر باشد . يعني اينكه مي بايست قدرت را بر عرض كار دستگاه تقسيم نمود . تا بدانيم كه براي هر سانتيمتر تيغه برش چه قدرتي حاصل ميشود . اگرقدرت يك مینی تيلر ٩ اسب را بر عرض كار آن مثلا ١٢٠ سانت تقسيم كنيم عدد ٠/٠٧٥ اسب بر سانتيمتر بدست مي آيد . و اين درحالي است كه اين عدد براي يك کلتیواتور ٧ اسب با عرض برش ٩٠ سانت ٠/٠٧٨ ميشود . پس تيلر ٧ اسب با اين عرض كار قدرت بيشتري براي برش و خاكورزي دارد …

– نكته دوم

هدايت و كنترل يك مینی تيلر سبكتر بسيار آسانتر از يك کلتیواتور بزرگ و سنگين ميباشد . خصوصا در زماني كه اقدام به خاكورزي بر دور درخت مينماييد . قطعا مچ دست شما با يك مینی تيلر سنگين سريعا خسته شده و چه بسا درمدت زياد به دستها نيز آسيب وارد شود .

– همچنين مي بايست به شيب زمين و عوارض محل كار ، نوع درخت و ارتفاع زير آن و ساير عوامل نيز توجه نمود . به عنوان مثال زماني كه زير درخت نسبت به زمين فاصله كمي داشته باشد . كار با تيلرهاي بزرگ مشكل ميباشد .

سن اپراتور و تجربه و مهارت او نيز فاكتور مهم ديگری در انتخاب دستگاه ميباشد . مثلا افراد مسن از عهده كار به سادگی با دستگاه بر نمي آيند .

در زمان انتخاب بين دو دستگاه مشابه كيفيت دستگاه و داشتن ضمانتنامه معتبر و خدمات بعد از فروش به فاكتور مهمي در انتخاب دستگاه تبدیل ميشود .

سرویس های دوره ای

تعویض قطعات

فیلتر هوا  –  تسمه  –  فیلتر اولیه  –  تیغه  –  شمع  –  اهرم  –  روغن موتور  –  شفت و تایر  –  فیلتر سوخت

سرویس فیلتر هوا و شمع:

تیلرها به طور معمول در محیطهای پر از گرد و غبار و خاک کار میکنند . یکی از عوامل خرابی موتورهای ماشین آلات کشاورزی گرد و خاک موجود در فضای کاری است . بنابراین سرویس فیلتر هوا از اهمیت ویژه ای برخوردار است .

فیلترهای تیلر کلتیواتور ها به دو صورت خشک و روغنی میباشند . اغلب کلتیواتور ها دارای فیلتر روغنی به علاوه یک توری سیمی یا اسفنجی میباشند که هوا پس از ورود از طریق یک پیش صافی دارای مش بزرگ تر ، به صافی روغنی وارد شده و سپس از توری سیمی یا اسفنجی خارج میگردد . سرویس فیلتر هوا را طبق دفترچه راهنمای مینی تیلر انجام دهید .

برای تعویض یا سرویس شمع حتما به شماره سریال شمع دقت نمایید . همچنین فاصله مشخص شده برای شمع و سر شمع را رعایت نمایید . پس از نصب شمع و رعایت فاصله مناسب ، سیم های شمع را نصب نمایید . همواره برای بررسی صحت کار شمع موتور هر کلتیواتور ی به دفترچه راهنمای آن تیلر مراجعه نمایید .

سرویس موتور کلتیواتور :

1-    شمع را خارج نمایید .

2-  باک سوخت را در فضای باز تخلیه نموده و اجازه دهید کاملا خشک شود . جالب است بدانید تخلیه ثقلی باک بسیار بهتر از مکش سوخت از باک است و باعث تخلیه کاملتر سوخت از باک میشود .

3-  پس از تخلیه باک ، سوخت باقی مانده در کاربراتور باید تخلیه شود . کلتیواتور های مجهز به موتور هوندا دارای یک پیچ/مهره در کناره پایین پیاله سوخت کاربراتور میباشند . که برای تخلیه سوخت میتوانند شل شوند . توجه داشته باشید پیچ مرکزی پیاله را باز نکنید . این پیچ باعث اتصال کاربراتور به پیاله میگردد . برخی تیلرهای دارای موتور KOHLER ممکن است پیچ یا سوپاپ تخلیه را نداشته باشند . در این صورت یک مهره/ پیچ شناور در وسط پیاله سوخت وجود دارد که باید تنها با شل کردن آن به تخلیه سوخت داخل کاربراتور بپردازید .

4-  اگر موتور دارای یک فیلتر سوخت سری میباشد . حتما در این مرحله باید فیلتر را تعویض نمایید . به جهت جریان سوخت نسبت به فیلتر سوخت قبلی در هنگام نصب فیلتر جدید دقت نمایید .

سرویس و نگهداری کلتیواتور در فصل زمستان

فصل زمستان آغاز شده است و بسیاری از مناطق هم اکنون سرما و یخبندان را سپری کرده . و سایر مناطق کشور نیز به پیشواز روزهای برفی میروند . یکی از کارهایی که در این زمان باید انجام داد . سرویس و تعمیر ادوات شخم و آماده سازی زمین برای کار در فصل مناسب است . در صورتی که عملیات سرویس کلتیواتور های خود را در پاییز گذشته ، پس از اتمام کار , انجام نداده اید . کم کم باید برای سرویس و تعمیر دستگاههای خود آماده شوید .

به طور کلی سرویس اکثر برندهای مختلف کلتیواتور ها شبیه به هم میباشد . به طور مثال ، کلتیواتورهای دارای چرخ و بدون چرخ سرویس های دوره ای تقریباً مشابهی دارند . به طور کلی دو دسته عملیات سرویس و نگهداری وجود دارد : 1- سرویس های دوره ای، و 2- تعویض قطعات فرسوده . پیش از اقدام به سرویس دوره ای دستگاه ، تمام قطعات را بررسی کرده و قطعات شکسته ، مفقود و فرسوده را تعویض نمایید .

یکی از کارآمدترین نکات در هنگام خرید قطعات یدکی ، استعلام شماره/کد دقیق قطعه مربوطه از توزیع کنندگان معتبر است . که به منظور جلوگیری از خرید قطعات و لوازم غیر قابل استفاده برای دستگاه میباشد .

گردآوری شده توسط مهندس علیرضا زین ساز